|
terug |
Herinnering
aan Hana Fuchs
Lieve Hana
In
Auschwitz zag ik je naam op één van de vele koffers
die daar liggen opgeslagen. Stille getuigen, gevonden na de bevrijding
van het kamp. Hana Fuchs 1936 Waisenkind (weeskind) staat op
je koffer. Ergens tussen 1942 en 1945 ben je hier naartoe getransporteerd.
Je moet een jaar of zeven geweest zijn toen je hier aankwam.
"Weeskind" staat er op je koffer. Zonder ouders ben
je hier terechtgekomen. Ik hoop voor je dat je samen was met
een broertje of een zusje. Hana, ik weet niet of je nog leeft;
ik acht de kans niet groot. Bij de selectie op het spoorwegperron
in Birkenau ben je vast niet geschikt bevonden om mee te draaien
in Hitlers industrie. Waarschijnlijk ben je direct doorgestuurd
naar de vernietigingsovens. Ik weet ook niet of ik voor je moet
hopen dat je deze hel hebt overleefd. In Auschwitz zag ik een
film, gemaakt na de bevrijding van het kamp, waarop kinderen
te zien zijn die deze hel hadden doorstaan. Hun gezichten waren
versteend, uitgeblust. Wezenloos keken ze voor zich uit; het
kind in hen was gestorven.
Ik vond het een heel emotionele ervaring rond te lopen in Auschwitz
en Birkenau waar jij en nog anderhalf miljoen anderen niet langer
werden beschouwd als mensen. Een "doodsfabriek" zoals
de Poolse gids deze plaats betitelde. Heel aangrijpend vond ik
het zien van de enorme hoeveelheid bewaard gebleven bezittingen
van de mensen die hier waren. Een onafzienbare hoeveelheid schoenen,
een vitrine met brillen, haar, kinderkleertjes en gebedsmantels.
Ook hier, in deze godverlatenheid, moeten de woorden van het
belangrijkste Joodse gebed, het "Hoor Israël",
hebben geklonken. Een mens is tot het plegen van gruwelijkheden,
waarvan deze doodsfabriek getuigt, in staat. Toen ik in Auschwitz
rondliep vroeg ik mij af wanneer er bij een mens een knop omgaat
om hieraan mee te doen. "Geneigd tot alle kwaad
.",
ook ik!?
Hana, je naam betekent
de begenadigde. In de context van de plaats waar ik je naam tegenkwam
een wrange betekenis. Je hebt vast wel geleerd over de profeet
Habakuk. Aan het eind van zijn boek schrijft hij over de tijd
dat er geen vijgenboom meer zal bloeien, dat de akkers niets
meer zullen opbrengen en al het vee verdreven zal zijn uit de
stallen. Dan gebruikt hij het woord nochtans, nochtans zal ik
juichen in de Here. Begenadigd zijn, in het aangezicht van de
dood, misschien
., nochtans
.
Hana, moge de herinnering
aan jouw naam tot zegen zijn, opdat de woorden die staan op het
door Jan Wolkers gemaakte glazen monument in het Wertheimpark
in Amsterdam, waarheid worden: Nooit meer Auschwitz.
Auschwitz, 20 juni 2002
Agnes Stekelenburg
|
|